Zelfstudie: zo kies je leermiddelen die je echt zelfstandig kunt gebruiken

Niet ieder studie- of taalboek is automatisch geschikt voor zelfstudie. Sommige titels zijn geschreven voor lessen waarin een docent uitleg geeft, antwoorden bespreekt en extra materiaal aanbiedt. Als je zelfstandig leert, moet het boek een groter deel van die ondersteuning zelf bieden.

Belangrijkste punten

• Begin met één duidelijk leerdoel en kies daar één hoofdbron bij.
• Controleer of antwoorden of uitwerkingen beschikbaar zijn.
• Bij talen zijn zelfstandig bruikbare audio en uitspraakondersteuning extra belangrijk.
• Een werkboek zonder uitleg is niet altijd geschikt als enige leermiddel.
• Digitale extra’s zijn alleen nuttig wanneer je weet hoe je toegang krijgt en hoelang die beschikbaar is.

1. Kies eerst je leerdoel

“Ik wil beter worden in Engels” is breed. “Ik wil mijn grammatica van B1 naar B2 verbeteren” of “ik wil statistiek voor mijn eerstejaarsvak begrijpen” geeft veel meer richting. Hoe concreter je doel, hoe makkelijker je een passend boek of cursusmateriaal kiest.

2. Zoek uitleg én oefening

Voor zelfstudie heb je meer nodig dan alleen opdrachten. Een goed zelfstandig bruikbaar leermiddel legt begrippen of regels uit, geeft voorbeelden en laat je daarna oefenen. Zonder feedback is het lastig om te weten of je fouten begrijpt.

3. Controleer antwoorden en uitwerkingen

Een answer key of uitwerking maakt zelfcontrole mogelijk. Let op: sommige student books hebben bewust geen antwoorden omdat ze voor klassikaal gebruik bedoeld zijn. Een vergelijkbare “with answers”- of self-study-uitgave kan een ander ISBN hebben.

4. Gebruik digitale ondersteuning gericht

Online oefeningen, video of audio kunnen nuttig zijn, maar alleen wanneer ze echt aansluiten op je doel. Koop geen groter pakket alleen omdat er “online” bij staat. Controleer welke onderdelen inbegrepen zijn en of je ze zelfstandig kunt activeren.

Bij taalstudie kan een combinatie van boek en online oefening juist sterk zijn. MyGrammarLab Intermediate is bijvoorbeeld opgebouwd rond grammatica met online resource. Controleer altijd of het gekozen niveau en de uitvoering bij jouw doel passen.

5. Houd je set klein

Veel verschillende boeken tegelijk kunnen onoverzichtelijk worden. Begin liever met één kernboek en voeg alleen iets toe wanneer er een duidelijke lacune is, bijvoorbeeld extra opgaven, woordenschat of een naslagwerk.

Een aanvullend naslagwerk kan zinvol zijn als je vaak woorden of formuleringen moet controleren. Voor NT2 is het Van Dale Pocketwoordenboek Nederlands als tweede taal (NT2) zo’n voorbeeld: nuttig naast een hoofdleermiddel, maar niet bedoeld als complete cursus.

Voor zelfstandige studie in het hoger onderwijs kan Academische vaardigheden voor interdisciplinaire studies interessant zijn wanneer je juist aan algemene academische vaardigheden wilt werken.

Snelle zelfstudiecheck

• Is het niveau geschikt?
• Is de uitleg voldoende zonder docent?
• Zijn antwoorden beschikbaar?
• Zijn eventuele audio of digitale onderdelen toegankelijk?
• Past de hoeveelheid materiaal bij de tijd die je hebt?